Stichting Historisch

Huis- en Veldnamenonderzoek

Kwartier van Nijmegen

laatste wijziging 01-04-2007

 

ADRES††††† ††††††††††††††††††††††††††††††††† : D723

NAAM†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† : DE GALERIJ

STRAAT†††† ††††††††††††††††††††††††††††††† : Aan de Waal

ADRES VOOR 1830††††††††††††††††† : ----

KADASTERNUMMER††††††††††††† : 2226

N.P. v. BEZWAAR†††††††††††††††††††† : ------

 

††††††† NAAM: DE GALERIJ

††††††† BRON: NAN serie delen nr. 6216; Numaga 1954 blz. 22;

††††††† ††††††††††††† Schevichaven-Oud Nijmegen's Straten enz. blz 381;

††††††† ††††††††††††† Stukken tot de Raad 1793, OAN doos III nr. 403;

††††††† JAAR: 1646

 

††††††† Bij raadsbesluit van 1 augustus 1646 werd tot de bouw van "de Galerij" besloten: "Tot een schuilplaats voor de regen, en wandeling voor de lieden aan de Waal te doen hebbende". Het duurde tot 1654 voor "de Galerij" voltooid was. Later in de zeventiende eeuw deed ze ook dienst als Beurs.

De gravure uit Arkstee 's berijmde kroniek van Nijmegen geeft ons een duidelijk beeld van dit bouwwerk: een tegen de walmuur aangebouwde open galerij met kruisgewelf en arcaden, die rusten op negen Toscaanse zuilen van Naamse steeen; boven de architraaf is een leien dak aangebracht, onderbroken door drie zolderramen.

Dezelfde Arkstee beschrijft ons uitvoerig met minder smakelijke bijzonder≠heden, wie hij in deze zuilenhal ontmoette:

††††††† "Hier vind ik bij malkander staan

††††††† Een tal van oude grijze mannen,

††††††† Die om een waterluchtje gaan

††††††† En in 't gemeen hier samenspannen:

††††††† Hier staan of zitten zij in 't rond,

††††††† Wie, meest verminkt met kruk en staken,

††††††† En met het pijpje in hunnen mond,

††††††† De zever langs den baard en kaken

††††††† Uit hun verkleumde lippen sluipt,

††††††† Daar 's anders neus gedurig druipt."

En dan beschrijft hij in zijn bombastisch gerijmel verder, hoe deze samenscholenden snoeven op machtige heldendaden of hoge afkomst en hun visie op het bestuur van stad en land.

††††††† Request van 8 oktober 1793 aan de Raad. De wijnverlater H. Kortebus heeft in eigendom een huis, staande buiten de Kraanpoort naast de stads "Gallerij". De aanvrager is genoodzaakt aan zijn huis enige reparaties te verrichten, waarmede reeds een aanvang is gemaakt. Dat het huis voor de aanvrager niet groot genoeg is, zodat hij het zelf graag zou trachten te vergroten. De aanvrager heeft geen ander passend plan weten uit te denken, dan het betimmeren van het bovenste gedeelte van de voornoemde "Gallerij". De aanvrager heeft hiervan een tekening laten formeren, welke bijgevoegd is.

Zoals uit de tekening blijkt, zal de betimmering zonder benadeling van de "Gallerij" en tot grote sierraad van deze stad kunnen geschieden. Dat de stad hierdoor van het onderhoud van het dak zou worden vrijgesteld en dat alleen het benedenste gedeelte tot stadslasten zou blijven. Terwijl de aanvrager zich ook graag zou willen verplichten om de schade, die door de betimmering aan de beneden gallerij mocht worden toegebracht, voor zijn rekening te zullen herstellen.

Dat de aanvrager, overtuigd van het genoegen van de Raad in de aanbouw en het verfraaien van deze stad, onderdanig verzoekt de betimmering aan de "Gallerij" volgens de bijgevoegde tekening te acconderen.

††††††† Vroeg in de negentiende eeuw bouwde men er een verdieping op, die als koffiehuis gebruikt werd.

††††††† Nijmeegsche Courant begin september 1818:

Notaris W.C. van Elsbroek, te Nijmegen, is voornemens op donderdag 24 september 1818, des avonds om zeven uur, ten huize van Hendrik Grevers, kastelein wonende in het navermelde te verkopen huis, publiek op hogen te doen inzetten, om op 8 oktober daaraanvolgende finaal te worden verkocht.

Een bijna nieuw gebouwd huis en erf, staande en gelegen aan de kade der stad Nijmegen, het uitzicht hebbende over de rivier de Waal vanouds genaamd de Gaanderij, bijzonder geschikt tot ene sociŽteit, koffie- en wijhuis, en waarin de die affaire thans wordt geŽxerceerd, voorzien van drie roijale boven- en drie benedenkamers, zolder, kelder en verdere kommoditeiten.

††††††† Uit het verwisselingsregister van 16 oktober 1822:

Het gebouw D723 "de Gaanderij", gelegen aan de Waal, wordt door J. Jansen, te Nijmegen, overgedragen aan Willem Koppel, te Nijmegen.

††††††† Nijmeegsche Courant dinsdag 23 mei 1826 nr. 41:

De deurwaarder D.J. Bosch, te Nijmegen, zal namens de bloemist Bourgeois van Luik, op donderdag 25 mei 1826, 's morgens om half elf, ten huize van de Wed. Koppel op de Gallerij, aan de rivier de Waal, te Nijmegen, publiek verkopen: een aanzienlijke partij bloemen en vreemde planten, bestaande in rododendrums, jasmin, mirte, oranjebomen, camelias, en meer andere soorten, te veel hier alle op te noemen. Gemelde bloemen zijn daags te voren ten huize voornoemd te zien.

††††††† Nijmeegsche Courant vrijdag 20 april 1827 nr. 32:

Verkoping van bloemen. De deurwaarder D.J. Bosch te Nijmegen, zal, namens de bloemist P.H. Burger te Hees, op dinsdag 24 april 1827, 's morgens om 11 uur, ten huize van de Wed. Koppel, op "de Gallerij", aan de rivier de Waal te Nijmegen, publiek aan de meestbiedenden verkopen, een uitmuntende verzameling bloemen, bestaande in fraaie maandrozen, rododendrums, pelargoniums, Kaapse en andere heestergewassen en meer andere soorten, te veel, hier alle op te noemen.

††††††† Nijmeegsche Courant dinsdag 15 april 1828 nr. 31:

De deurwaarder D.J. Bosch, te Nijmegen, zal, namens de bloemist P.H. Burgers, te Hees, op vrijdag 18 april 1828, 's morgens, om 11 uur, ten huize van de weduwe Koppel, op de Gallerij, aan de rivier de Waal, te Nijmegen, publiek aan de meestbiedende verkopen: een fraaie verzameling van bloemgewassen, bestaande in rododendrums, oranje- en citroenbomen, maandro≠zen op stammen, de schoonste en nieuwste pelargoniums, kaapse planten en bollen, en hetgeen verder zal worden te voorschijn gebracht; hetwelk alles een uur vůůr de verkoping te zien zal zijn.

††††††† Prov. Geld. en Nijm. Courant zaterdag 5 mei 1838:

Op nader te bepalen dag zal, ten huize van mejuffrouw de weduwe Koppel, op de Gallerij, aan de Waal te Nijmegen, verloot worden, een fraaie welluidende piano-forte, waarvan het getal der loten op 70 en de prijs dezelve op 1 gulden het lot is bepaald. De intekeningslijst is in voornoemd koffiehuis voor handen.

††††††† Prov. Geld. en Nijm. Courant zaterdag 14 december 1839:

Het koffiehuis de Gallerij, gelegen aan de rivier de Waal te Nijmegen in hetwelk de affaire alnog met goed succes wordt uitgeoefend, wordt, door vergevorderde jaren, op billijke voorwaarden, met al hetgeen tot de koffiehuis-affaire behoort, waaronder een extra goed mahoniehouten biljart, uit de hand te koop gepresenteerd. Nadere informatie bij de eigenaresse en bewoonster van het zelve, mits brieven franco.

††††††† Prov. Geld. en Nijm. Courant zaterdag 4 april 1840:

J.H.C.A. Paijen, notaris te Nijmegen, is voornemens op woensdag 8 april 1840, 's avonds om 7 uur, in het Notarishuis te Nijmegen te doen inzetten, om 14 dagen daarna finaal te verkopen.

Een voor weinig jaren geheel nieuw gebouwd en wel onderhouden huis en erf, gelegen te Nijmegen aan de rivier de Waal, tegenover de Gierbrug, vanouds de Gallerij genaamd, waarin sedert verscheidene jaren met bijzonder goed gevolg de affaire van koffiehuishouder is uitgeoefend geworden, waarvoor dit gebouw geheel en al is ingericht, als bestaande het zelve, onder anderen, uit 2 bovenzalen, welk een schoon uitzicht hebben over de gehele Betuwe, en voorts uit de verderegemakken en bergplaatsen, als tot zodanig gebouw behoren, lopende langs het gehele erf een besloten stoep, welke zomers tot een aangename buitenzitting is ingericht; - ook hebben de Rijks aanbestedingen bij voortduring aldaar plaats. De aanvaarding van dit perceel zal zijn op 5 mei aanstaande, des verkiezende kan de koper overne≠men een uitmuntend goed biljart met toebehoren, alsmede het verdere, tot het houden van een koffiehuis benodigd.

N.B. Gezegd erf is mede uit de hand te koop tot de dag van de inzet, nadere inlichtingen zijn te bekomen bij bovengemelde notaris.

††††††† Prov. Geld. en Nijm. Courant 2 augustus 1856:

Notaris Van de Goes, te Beek, zal op donderdag 7 augustus 1856, des namiddags om vier uur, ten huize van van Meurs, aan de Waal, te Nijmegen, publiek verkopen. Het gebouw, genaamd de Gallerij, gelegen aan de Waal, om te worden afgebroken.

††††††† Prov. Geld. en Nijm. Courant 9 augustus 1856:

Het gebouw de Galerij, tot voor korte tijd een welgelegen Koffiehuis aan de Waal alhier, sedert enige jaren hoe langer meer verzakt, tot dat het voor de veiligheid nodig werd gekeurd afgebroken te worden, is 7 augustus voor afbraak verkocht voor de som van 405 gulden; onder verplichting de oude Galerij, zoals die bestond tot 1816, in de vorige staat te herstellen. De oude Galerij werd in 1646 op een te voren open plaats, tegen de stads≠muur, gebouwd en had de gedaante van een kleine Beurs steunende op negen pilaren. Heden is men reeds met afbreken begonnen.

††††††† Het laatste overblijfsel aan "de Galerij" is in 1944 verdwenen. Niet ver van de Grotestraat en schuin tegenover de aanlegsteiger van de gierpont bevond zich een geelgepleisterd huis, waarin een politiepost gevestigd was. Een aandachtig beschouwer van het overigens onbeduidend gebouw kon in de voorgevel door de pleisterlaag heen de sporen ontwaren van een rondboog, gedragen door zuilen